به نقل از پایگاه خبری 60 دقیقه و به گزارش خبرگزاری فارس ایران به لحاظ راهبری، ژئوپلتیک و ژئواکونومیک همواره در جهان مورد توجه بوده است. در سال های اخیر، موقعیت مناسب ریلی و جاده‌ای و دسترسی ایران به سواحل طولانی در خلیج فارس، دریای عمان، دریای مکران، سواحل دریای خزر بسیار مورد توجه تولیدکنندگان بزرگ اقتصادی جهان قرار گرفته است.

اگر برخی مسیرهای ناتمام ریلی و جاده ‌ای ایران تکمیل شود، کشور می‌تواند از عبور و انتقال کالا از خطوط ریلی و جاده‌ای خود درآمد سرشاری کسب کند.

در همین راستا، کاظم جلالی، سفیر ایران در روسیه نیز در حساب فیس بوک خود در 27 مارس، پس از حادثه کانال سوئز، خواستار فعال کردن راه گذر بین المللی جایگزین برای کانال سوئز یعنی راه گذر حمل و نقل بین المللی شمال-جنوب شد و آن را مسیری با «خطرات پایین» توصیف کرد.

سفیر ایران نوشت: «با توجه به مسدود شدن کانال سوئز در چند روز اخیر و خسارت روزانه ۹ میلیارد دلاری به اقتصاد دنیا، ضرورت تسریع در تکمیل زیرساخت ها و فعال سازی کریدور شمال - جنوب به عنوان جایگزین مسیر کانال سوئز ، بیش از گذشته دارای اهمیت شد.

اتفاق اخیر نمایانگر آن‌ست که با توجه به عبور سالانه بیش از یک میلیارد تن کالا از مسیر کانال سوئز باید مسیر جایگزین و کم ریسک تری را در نظر داشت و کریدور شمال- جنوب با برخورداری از کاهش مدت زمان سفر تا ۲۰ روز و صرفه جویی در هزینه ها تا ۳۰ درصد گزینه برتر می باشد.»

  اذعان روسیه به ضرورت راه گذر شمال-جنوب

سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه هم معتقد است مسدود شدن کانال سوئز تهدیدی برای تجارت جهانی بود.

وی تاکید کرد این حادثه اهمیت مسیرهای جایگزین مانند مسیری که روسیه و هند را از طریق ایران به هم متصل می‌کند، نشان داد.

این مقام روس خاطر نشان کرد: این راه تجاری چند ملیتی که به صورت رسمی «راه گذر بین‌المللی حمل و نقل شمال ـ جنوب» شناخته می شود، از اصلی‌ترین پروژه‌های زیرساختی منطقه است.

 وزیر امور خارجه روسیه اذعان کرد با توجه به اینکه مسدود شدن کانال سوئز، نیاز برای یک مسیر زمینی حمل و نقل قابل اطمینان را افزایش داده است، انجام چنین پروژه هایی در شرایط فعلی، کاملاً ضروری است.

* روس ها بیکار نماندند

البته روس ها هم در مدت بیکار نبودند و با استفاده از شرایطی که بر سر حادثه کانال سوئز پیش آمد، تلاش می کنند تا مسیر دریایی شمال خود را تبلیغ کنند.

مسکو تایمز در 26 مارس نوشت، کرملین امید دارد تا مسدود شدن کانال سوئز در مصر را به یک منفعت طولانی مدت تبدیل کند.

شرکت دولتی روسی Rosatomflot در 26 مارس،  مدعی شد در شرایطی که آب شدن سریع یخ های قطب شمال، عبور کشتی ها را بسیار آسان می کند، روسیه از قدرتمندترین یخ شکن های هسته ای برای بهبود دسترسی به ترافیک دریایی در دریای شمال استفاده می کند.

البته برخی از کارشناسان معتقدند که پروژه دریای شمال روسیه در مقایسه با کانال سوئز دارای مشکلاتی است از جمله اینکه بیشتر سال پوشیده از برف است و کشتیرانی در برف خطرات خود را دارد و همچنین به کشتی هایی با ماهیت و قابلیت های ویژه نیاز دارد.

از این رو این پروژه به هیچ اندازه ایی رقیب قوی برای کانال سوئز به شمار نمی رود و اگر رقیبی برای این کانال باشد، رقیبی فصلی و ضعیف است.

اما رسانه های روسیه، مسیر دریایی قطب شمال را تنها گزینه این کشور برای جایگزینی کانال سوئز نمی دانند.

در این میان، اولگ دریپاسکا، تاجر و میلیاردر روسی به راشاتودی گفته است، روسیه گزینه های متعددی دارد که می تواند به راحتی جایگزین مناسبی برای کانال سوئز شود، از جمله راه آهن این کشور است.

وی توضیح داد چین میزان کالاهای حمل شده از طریق راه آهن روسیه و آسیا را در 2 ماه نخست سال جاری 2 برابر کرده است زیرا بالا رفتن قیمت ها و تحویل طولانی مدت از طریق دریا، پکن را مجبور به افزایش حمل و نقل ریلی کرده است.

دریپاسکا تاکید کرد: انسداد کانال سوئز باید جامعه بین المللی را ترغیب کند که به سرعت حمل و نقل ریلی از آسیا به اروپا را توسعه دهد.

* تاثیرات مسدودی کانال سوئز بر جهان

از نخستین تاثیراتی که مسدودی کانال سوئز داشت، دو برابر شدن نرخ کرایه کشتی بود و نرخ کرایه کشتی های کوچک افزایش بیشتری را ثبت کرد و از آنجایی که انتظار می رفت، کالاها با تاخیر به مقصد برسند، قیمت اکثر کالاهای اساسی به شدت افزایش یافت.

گزارش ها از آسیب 5 تا 10 میلیارد دلاری به تجارت جهانی، به ازای هر یک هفته تاخیر در رسیدن محموله‌ها خبر می داد.

به گفته مقامات کانال سوئز، هر روز مسدودی این کانال، 13 تا 14 میلیون دلار از درآمد آن کاسته و برایش هزینه داشته است.

برخی از کشتی ها نیز مسیر خود را تغییر دادند تا پشت ترافیک سوئز نمانند و مجبور شدند آفریقا را دور بزنند و 9650 کیلومتر به مسیر خود اضافه کنند.

این درحالی است که گفته می شود، ترافیکی که طی یک هفته در پشت این کانال ایجاد شد، تاثیراتی بر شرایط حمل و نقل دریایی جهان داشته که تا سال ۲۰۲۲ عادی نخواهد شد.

در همین راستا، استاد دانشگاه علوم اجتماعی سنگاپور توضیح داد: «کانال سوئز از سیستم کاروانی برای سازماندهی ترافیک دریایی به سمت شمال و جنوب استفاده می کند.»

این کارشناس تاکید کرد: «اگر بخواهیم واقع بینانه صحبت کنیم، می توانیم پیش بینی کنیم تأثیر این حادثه تا نیمه دوم سال 2021 و حتی تا سال 2022 ادامه خواهد یابد.»

همین اثرات و وجود تنها یک مسیر برای حمل و نقل کالا در جهان، نشان از وجود یک پتانسیل دارد که ایران با دارا بودن شرایط بالقوه راهبردی می تواند از بهره کافی ببرد.

برخی کشتی‌های تجاری گرفتار شده در کانال سوئز به دنبال مسیرهای دیگری هستند.

منابع:

[1] https://www.al-monitor.com/originals/2021/04/russia-iran-propose-alternative-maritime-routes-amid-suez-canal-blockage

[2] https://ir.sputniknews.com/iran/202103297674558-%DA%A9%D8%A7%D8%B8%D9%85-%D8%AC%D9%84%D8%A7%D9%84%DB%8C-%DA%A9%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D9%88%D8%B1-%D8%B4%D9%85%D8%A7%D9%84--%D8%AC%D9%86%D9%88%D8%A8-%D9%85%DB%8C%D8%AA%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%AF-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%84-%D8%B3%D9%88%D8%A6%D8%B2-%D8%B4%D9%88%D8%AF/

[3] https://www.rt.com/business/520050-suez-alternative-russia-railways/

[4] https://tass.com/economy/1270877

[5] https://www.rt.com/business/519245-suez-canal-russia-northern-sea-route/

[6] https://www.rt.com/business/520905-russia-india-suez-alternative/

[7] https://www.themoscowtimes.com/

[8] http://fna.ir/nd8c

[9] http://fna.ir/n5ly

[10] http://fna.ir/lnmv